01.X.2008

200-anya Yubilemo dil nasko dil famyoza fabelverkisto H C Andersen.

Hans Christian Andersen esta le autoro di molta fabeloy. Hi skribis inte otra:” Le Turpa Anasudo”, ”Le Nuva Vesto dil Royo” ,
”Le Prinseno su Pizeto” kay ” Le Mikra Sireno”. Hans Christian Andersen naskis i 1805 i Odense. Danlando.
Hi mortis i 1875 i Kopenhago, Danlando. Le fabeloy histra translangitas ka ple qe cento di langoy.

Tradukita ka Atlango da R.A.Antonius

Law le originalo Danlanda.

LE NUVA VESTOY DIL ROYO.

Da Hans Christian Andersen


Pre molta anyoy vivi un royano, qa ta-grade ami bela nuva vestoy, ke hi spendi sa totya
moneto, po solme esti cem bele ornamita.
Hi ne intresi pril soldatoy sestra, ne prizi teatro ni yago, eksepte solme
po montri sa nuva vestoy. Po ca horo dil diyo hi hasi aparta kostyomo, e si pri ca otra
royo se ordinale dikta: ”Hi-s il konsilanteyo”, tey cem se dikti : ” le royo-s il vesteyo sestra.”
Lo esti glade il grana urbo i qa hi rezidi; ca diyo arivi molta stranjonoy. Un diyo tambe
vyenis du frawdantoy, qonoy diktis, ke lu-s teksistoy teksablanta le ple bela stofo, qan se
pwedu ka se solme imagis; ke ne solme le koloroy e desegnoy di ta stofo esta
eksterordinale bela, le vestoy ferita fe ta stofo haso le estupiga qalejo ke to esta
nevidebla po ca homo, qono ne apta ka sa ofiso, o qa-s nepardeble stupida.
”To-s ya ekselenta vestoy!” pensis le royo; ”Havante talba, mi ya savedu, qono i
ma landso ne apta kal ofiso qan hi hasa; mi pwedu distingwi le savyay del stupiday! Yes,
ta stofo qike esteba teksita po mi!” e hi donis kal amba frawdantoy molte di moneto,
po ke lu startes sa laboro.

Lu plasis du teksomaxinoy, feris myenoy qaze lu labora, me hasi nado sul teksilyoy. Me
il postuloy lu esti molte fervora e postulis makse delikata silko e makse pura guldo.
Lu plasis to i sa propra poksoy e labori xel desplenta maxinoy mesme aste tarda nokto.
”Mi savezu, qe molte dil stofo luyam prontigis!” pensis le royo, me lo trapis (kapturis) hi timido prol
penso, ke tono, qono esta stupida o ne bone aptanta ka sa ofiso, ne videda le stofo.
Qanke hi hasi le konvino, ke hi sel ne deba timidi -hi prefertis sendi prime otra
personoy, po vidis, qe ta afero procesa. Ca homoy i ta urbo savi, qan estupiga forto le
stofo hasa, e conoy sinpasyenzeyam videzi, qalba stupida esta-l vecono lustra.
”Mi sendos kal teksistoy ma olda honesta ministro!” pensis le royo,
”Hi byeste vidos, qe ta stofo aspekta, name hi-s le homo savya e nono ple bone apta
ka sa ofiso, qe hi!”
Le olda respektinda ministro entris le salo, qey le amba frawdantoy sidis prel desplenta
teksilyoy e labori. ”Deo helpes mik!” pensis le olda ministro, large abrante sa okuloy,
”Mi pweda vidis nado!” Ma ton hi ne diktis.
Le amba frawdantoy pregis hi sen proksi e lu qestis, qi to ne-s bela desegno e bela
koloroy. Dawrem to lu montris le desplenta teksilyo, e-l desfelica ministro uzili ca
fortoy po abris bone okuloy, me hi non videdi, name nado estis.
”Le Deo mistra!” hi pensis, ”Qi mi-s stupida? Mi ne supozis to e pri to nono pweda savis!
Qi mi ne apta kal ofiso mistra? Ne ne, mi na-mode dikteda, ke mi ne vida le teksado!”
”Nu, Tu non diktis!” markis un qono teksi.
”Ho, to-s bonyoza, molte xarma!” diktis le olda ministro e gwari tro pe sa okloy.
”Talba desegno e talba koloroy! Yes, mi raportos kal royo, ke mi molte ton priza.”
”To mun plesa!” diktis le amba teksistoy e vames a nomi le koloroy kay espliki le neordinala
desegno. Le olda ministro atente skuti; po diktedis le sama, qem hi revyenos kal royo;
e ta-mode hi tambe feris.
Naw le frawdonoy postulis ple di moneto, ple di silko e guldo, qon lu intenti uzili
pol teksado. Lu pondis to ka sa propra pokso, del teksilyo lo ne devadis mesme un tredo, me lu,
qe preme, kontini sa laboro xel desplentay teksilyoy.
Le royo proksem denuve sendis otra respektinda ofisisto, po revidis, qe lo vada ko-l
teksando e qi le stofo proksem prontotas.
Ko tono lo eventis same qe ko-l ministro: hi gwari e gwari, ma il desplenta
teksilyo nado esti, tel tambe hi vidis nado.
”Qi to ne vera, ke to-s bela peso di stofo?” diktis le frawdantoy e montri e klawrigi
le bela desegno, qa totyale ne eksisti.” Mi ya ne-s stupida! -pensi le homo, ”me qi to
signu ke mi ne apta ka ma bona ofiso?” To esti molte stranga! Me mi espera ke nono
ton markis.
Tel hi plawdi le stofo, qon hi ne vidi, e hi syertigis lu pri sa joyo prol bela koloroy e-l splenda desegno.
”Yes, to-s ravinda!”hi diktis kal royo.
Ca homoy il urbo paroli solme pri ta belyoza stofo.
Naw le royo sel videzi to, daw le stofo esta enke sul teksilyoy.
Ko totya krawdo di elektita homoy, inte qonoy esti tambe-l amba olda honesta
ofisistoy, qonoy yam esti trey preme, hi vadis kal ruza frawdantoy, qonoy naw teksi pe ca
le fortoy sestra, me sin tredoy.
Nu, qi to ne-s efektive belyoza?” diktis le amba honesta ofisistoy.
”Le Roya Majesto Tustra voluntes gwaris qalba desegno, qalba koloroy!”
e lu montri kal desplenta teksilyo nam lu kredi ke le otra syerte videda le stofo.
”Qo to-s?”pensis le royo, ”Mi vida nado! To-s terore! Qi mi-s stupida?
Qi mi ne apta po esti royo? Lo estu le ple teroriga, qo eventus ka mi. ”Ho, to-s molte bela”, diktis do le royo lawde, ”to resiba le ple skalta aprovo mistra!”
e hi kontente kapobis e spekti le desplenta teksilyo; hi ne dezi konfesis, ke hi
non vidi. Le totya seqantaryo, qon hi hasi ko se, gwari e gwari, me lu nadon
markis ple qe conoy otra; me lu repidi pos le royo: ”Ho, to ver esta molte bela!” e lu
konsilis ka hi a porti ta belyoza vestoy fe ta belyoza stofo pol unesma volto daw le
solenga marxo, qo spetatas. ” Rava, belaba, astundiga!” cono pos le otra repidi e
conoy estis molte joya. Le royo donis kal amba frawdantoy kavalyera kruzo e titulo di
sekreta teksistoy dil kurtiso.
Le totya nokton prel diyo dil parado le frawdantoy pasigis sindorme e hasi ple qe
deko-ses kandeloy brulanta. Conoy videdi, qe buza lu esti prol prontigo dil nuva
vestoy royall. Lu simuli ke lu prina stofo del teksilyoy, lu tranci pe grana trancilyoy il
aero, kudri pe kudrilyoy sin tredoy e il fino diktis: ”Naw le vestoy esta pronta!” Le royo
sel vyenis ka lu kol ple eminenta kurtisonoy histra, e-l amba frawdantoy levis
un mano sobren, qaze lu algon tyeni, e diktis: ”Vides, oto-s le pantalongo! Oto-s le
surtuto! Oto-s le mantelo! e te plu. Le vestoy esti te leta, qe spinderado! Se pensedus, ke se porta nado sul korpo, me to-s makse grava avantijo di lu!”
”Yes !” diktis conoy kurtisonoy, me lu videdi no, pro nado esti.
”Le Majesto Tustra, naw voluntes le ple favore sinvestensis!” le frawdantoy diktis. ”Do
mu asistedo ka Le Majesto Tustra xem vestenso dil nuva kostyomo pre ta speglo grana.
Le royo depondis ca le vestoy sestra, e-l frawdantoy simuli ke lu surponda le nuva
kostyomo su hi, pespese, e-l royo sen gwari il speglo de ca flankoy.
”Qe to bonaspekta! Qe to bonapta!”conoy diktis. ”Qalba bela desegno! Qalba bonyoza
koloroy! To-s le kostyomo granyoza!”
”Sul strado lo esti le baldako, qan portistoy porto sobre le Majesto Tustra daw le
parado.” diktis le cefa ceremonyestro.
” Yes, mi-s pronta, le royo diktis. ”Qi-l vesto ne sida bon?” e hi enkevolte sen turnis
prel speglo, po ke sembli ke hi admira le ornamo sestra.
Le cambelanoy, qonoy portebo le trengo dil vesto, manobis kal planko, qaze lu levi le
trengo.
Lu vadi e tyeni le manoy strecita il aero e lu simuli ke lu tyena algo i sa manoy; Lu
tambe sembli ke lu ne marka ke lu vidi nado.
Do marxi le royo il parado sub le bela baldako, e conoy qa vidi hi sul strado e de vindoy klami: ” Ho, Deo, le nuva vestoy dil royo mustra esta nekumprinebla!

Qalba longa trengon hi hasa! Qe bone to konforma ka hi!”
Nono montrezi kal otra ke hi vidi nado pro hi estu desapta ka sa ofiso o estu trope
stupida. Na kostyomo intel roya vestoy esti te suksida.
”Me hi hasa nado su se,” sobite klamis un mikra enfo.
”Ho Gransyeloy! Awdes ta voco dil sinkulpa enfo! -Diktis le patro; e un kal otra
vamsuflis, qon ta enfo diktis.
"Hi-s totye ne vestita; trey lo stara mikra enfo, qa dikta, ke hi totye ne-s vestita! Le royo
esta nakta!" klami fine le totya popolo.
To pikis le royo, nam lo sembli ka hi sel, kel popolo esta prava; ma hi pensi: "Naw
nado helpos, se deba solme korije restis xe ma opino!"
Do hi marxi enke ple prawde, e cambelanoy same, lu vadi e porti le trengo, qa
totye ne eksisti.