Richard A.Antonius debutis qome le verkisto il anyo 1971. Hi debutis pe korta qento (i Esperanto)  publigita i ”Pola Esperantisto”.
Il anyo 2008 hi prizenta ta qenteto il lango Atlango.
 
(Rakonto) QENTO PRI LANGO ARTEFERITA.

Ma kayerno di lango arteferita peresis i Nowy Sacz. (Nuva Sonco)
Qeme mu returnis ka Krakow - ma granminyo e granpatro, pensante, ke mi yam esta ”le garso grana”, e ke mi ne trego to plu – farjektis le kayerno ka mansardeto.
Loza folyoy flugis traw le vindeto, flaksis sobre le tekto, ci-flugis le kruno di granpatra cerisarbo e flugis plu sobre le qartalo Stara Kolonia.
Qike posem lu yuntis ka kolombaryo e peresis pos le stanseyo relsoviya.
Adyo le vaqansemo!
Ma granminyo e granpo longe stari su sa verandayo, e qem le nuva vaqansemo vyenis - lu speti mi samloke.
Le granminyo flavori pe varma, dolca baqadoy, e il granpa brasoy lo aromi pe karbida lampo e pe  fumo di vapor-lokomotoroy.
-Qey lo-s ma kayerno? –Mi qestis.
 Le granparensoy bigwaris ka se. Lu ne savi, ke po mi kokerikis „tugyu“, hundiklangis „hundredis “, ke strade pasis viro – „viryolo“, o ke, il manjoprovizeyo acidis „nenen“.
Posem alkorsis le amikano-de-ma-enfemo e mu decidis a xifris alga sekreto. Mi depensis xifro e mi nomigis to „ 49 grusoy“. Solme le sekreto manki.
Me ta sekreto esti to, qon le granparensoy ne savi, pensante, ke mi ta-volte esta yam „le garso grana “.
E qeme mi trawxerki le mansardo – mi awdis cirpando. To esti le granpo. Hi stari sube le vindo, e do mi degwaris, hi okulumis ka mi e pondis ka sa buxo le gorgilyo-fifilyo,
qan hi sel detrancis e konlutis de metalfolyo di konservuyo vyanda. Le granminyo xami, ke hi-s te olda e te stupida. Le granpo denuve cirpis po ilustrigo, e sa-mode rimante,
hi jokis: ke yes, ke algem riflugis ta kayerno. E li reposi su branketo
             e pose -furrr! Li farflugis
                                            ko furrr-zeto.
Do le granminyo farpeldis hi pe frotilyo, e pose enke longe xi swingi pe to sul verandayo, aste xi desaperis il stormo dil verda pizo e pos le flavedanta kruno dil cerisarbo.
Me mi ne savi, ke  juste ta-mode farpasa enfentemo.
Un anyo pos le farpaso di ma enfemo- farpasis le granminyo. Ta ceris-aroma Nowy Sacz farenfluvis. Il lasta tempikolo le granpo trawsaltis felice kal rivo mustra.
 
Ma granpo i Vieno partoprini alga kurso di yagista korneto e mesme le kurso dil lango Esperanto.
Pri to mi savis solmem, do hi vidis xe mi le lernobuko ko le verda stelo.
 
Ta marviliga magyo di parolsundoy eksayti mi. E oto –qaze po voluntigo -mi trovis memor-medalo ko talba sureskribo: La VIII Universala Kongreso Esperantista 1912.
Ta mikra medalo yasi meze di trotueyo, prokse le pordo di ma domo, e lo estis kumprinebla, ke ta medaleto speti mi, po ke juste mi ton troves.
Pose mi komis porti to qome le breloko. Ho, qalbe to esti harde dexeris ma okuloy de to!
Le nakta fiyo, qar korpo brileti pe tombaka guldo, holdante i xa polmoy steleto mikra, sen klini sobre le terdoglobo e qaze pe sa ardenta prego xi aldoni ka li vingoy anjela.
Oto enke un fonto di lumo i ma vivo atraktanta ka sa flanko pe canso di intelekta aventuro.
Pos le mutazo, traw ma drimoy, un pos un, lo pasi le fiyo ko tombaka viskoloro, ofte ko lernobuko di lango arteferita.
I ta urbo di ma drimoy mi pasi xe butika vitrinoy, me po ma desfelico –ca ta butikoy esti klosita.
E solme ko le nozo algluita sul vitro mi pwedi gwari le kovradoy di  nekunata enke ka mi lernobukoy di langoy arteferita, langoy internasya e langoy auksila.
Ta drima marvilo prol deskovrando di lu, e samtempe ta drima deseblejo po lun folyumi –enke plefortigi ma apetido po ta aventuro.E lo eventi, ke mi klepte daw talba drimo inrompensi i libreryoy kay antiqaderyoy.
I alga drimo mi holdedi i ma manoy le lernobuko di depensita lango sube le nomo: Mnemoben. Sul titolpagino videbli le skribado: „Makse bela lango dil mondo.“ Po ma desfelico mi ne hasi xe mi moneto.
Kay do mi pwedi solme  trawfolyumis rapide le grua buko ko kovrado i Veronesa verdo, i gran rapenso asorbante la klimato e la inhaso.
“Tablo“ signa – „teremetron“
e oto denuve  i ma drimo lo aperis le biblyoteko di langoy arteferita, e tey - le buko pri lango Interlingua –le sama, qa yam il otra drimoy farglidi del manoy mistra.
 
Yam lo-s le tempo, po menkis ta-loke pri ma lango.
Ma lango haso le nomo: Karogen. Mi komis li konstrukti de ordinigando dil bazo fonetika. Mi do resibis 966 „semoy“.
Mi esti syerta, ke ta nombro respegli le sistemado di „universadoy“ e di lua „subepuntoy“.
Ma le seqa paxo – esto alordinigi ka lu le fonemataryo. Po ton aqiris, mi trawvivis nin anyoy e plenteskribis 66 kayernoy. Po eksemplo ta-mode:
 
PA - aryo                               
PAR - aryo di du                       
PAY - aryo di baqadoy            
PAN - baqado de Hispanio      
PAM! - aryo di pafoy               
PAL - palisado                      
PAW - toktaryo seksuma
 
Alga diye mi syentis kapturno do mi vidis il ple vera antiqaderyo un lernobuko grua dil lango Neo. Ve-mode! Le antiqaderyo esti klosita pro renuvigo. Ca-diye do mi vadi tren, po nutri ma okuloy pe brilanta cerise le plasta kovrado. Mi simple hasebi ta lernobuko, nedepende de la prexo.
 
 
"Un vevin ir du filyinos.
Lo plu olda sir tan sembla al matro,
ke kelun ley vidir
pir pensi il vidir lo matro."
 
Ho, qalba festino to esti! A mergensi i ta faxinanta melodyo di sonidoy kompozita da nekunata vizyono Arturo Alfandari. Mi folyumi milo di magyoplenta paginoy e mi holdi su ma polmo le atesto reala di nobela ostino dil vivo histra.
Ma biblyoteko di langoy arteferita plegranigita pe Neo, Basic English, e mesme  Le Skiso di Teoryo di Signo Optimall, speta po milo dil otra diseseminita sul mondo. E mi sava, ke lu esta, ke lu eksista. Oto lua xantala nomoy sen desmobis  su paginoy di putrita vortaryoy qome le seknigita floroy.
Volapuk, Esperanto, Ido, Occidental, Novial,  Astegoniagrafianek...
Mi hasa bon-alergyo pro polino di ta floroy.
Ho, le fiyo del vilaya qartalo. Denuve mi pensa pri tu. Saves, ke mi sinhalte xerka le amiko po juste ta aventuro.
Herdiye mi vidis i tua polmoy lernobuko di lango arteferita. Vam-de ta tempo mi frevada su tua strado. Mi falis i amo ka tu. Mi Tun amezu pe calba depensita langoy dil totya mondo.
                                                                
Richard A Antonius © 2008

Revades ka Literaturo

KAL ATLANGA VORTARYO
KAL ATLANGA GRAMATIKO