Richard A.Antonius debutis kome verkisto il anyo 1971. Hi debutis pe korta rakonto (i Esperanto)  publigita i ”Pola Esperantisto”.
Il anyo 2007 hi prizenta ta rakonteto il lango Atlango.
 
RAKONTO PRI LANGO ARTEFERITA.

Ma kayerno di lango arteferita peresis i Nowy Sacz. (Nuva Sonco)
Qeme mu returnis ka Krakow - ma granminyo kay granpatro, pensante, ke mi ja esta ”le garso grana”, kay ke mi ne trego to plu – farjektis le kayerno ka mansardeto.
Loza folyoy flugis traw le vindeto, flaksis sobre le tekto, ci-flugis le kruno di granpatra cerisarbo kay farflugis plu sobre le qartalo Stara Kolonia.
Qike posem lu yuntis ka kolombaryo kay peresis pos le stanseyo  relvoya.
Adyo le vaqansemo!
Ma granminyo kay granpo longe stari su sa verandayo, kay qem le nuva vaqanso vyenis - lu espekti mi il sama loko.
Le granminyo flavori pe varma, dolca baqadoy, kay il granpa brasoy to aromi pe karbida lampo kay pe  fumo di vapor-lokomotoroy.
-Qey-s ma kayerno? –Mi qestinis.
 Le granparensoy bigwaris ka se. Lu ne savi, ke po mi kokerikis „tugyu“, hundiklangis „hundredis “, ke strade pasis viro – „viryolo“, aw ke il manjoprovizeyo acidis „nenen“.
Posem alkorsis le amikano-el-ma-enfemo kay mu decidis a xifris alga sekreto. Mi elpensis xifro kay mi nomigis to „ 49 grusoy“. Solme le sekreto manki.
Me ta sekreto esti to, qon le granparensoy ne savi, pensante, ke mi ta-foye esta ja „le garso grana “.
Kay qeme mi trawserki le mansardo – mi audis cirpando. To esti le granpo. Hi stari sube le vindo, kay do mi elgwaris, hi okulumis ka mi kay pondis ka sa buxo le gorgilyo-fifilyo,
qan hi ipsa eltrancis kay kunlutis de metalfolyo de konservuyo vyanda. Le granminyo xami, ke hi-s te olda kay te stupida. Le granpo denuve cirpis po ilustrigo, kay sa-mode rimante,
hi jokis: ke yes, ke algem riflugis ta kayerno. Kay li reposi su branketo
             kay pose -furrr! Li farflugis
                                            kun furrr-zeto.
Do le granminyo farpeldis hi pe frotilyo, kay pose enke longe xi swingi pe to del verandayo, aste xi desaperis il stormo dil verda pizo kay pos le flavedanta kruno dil cerisarbo.
Me mi ne savi, ke  juste ta-mode farpasa enfentemo.
Un anyo pos le farpaso di ma enfentemo- farpasis le granminyo. Ta ceris-aroma Nowy Sacz farflosis. Il lasta momento le granpo felice trawsaltis kal rivo mustra.
 
Ma granpo i Vieno partoprini alga kurso di yagista korneto kay mem le kurso dil lango Esperanto.
Pri to mi savis solme tem, do hi vidis xe mi lernobuko kun le verda stelo.
 
Ta marveliga magyo di parolsundoy eksayti mi. Kay oto –kwaze po voluntigo -mi trovis memor-medalo kun talba sureskribo: La VIII Universala Kongreso Esperantista 1912.
Ta mikra medalo yasi meze di trotueyo, prokse le pordo di ma domo, kay lo komprinebli, ke ta medaleto espekti mi, po ke juste mi ton troves.
Pose mi komensis freporti to kome le breloko. Ho, qalbe to esti desfacile dexeris ma okuloy de to!
Le nakta fiyo, qar korpo brileti pe tombaka guldo, holdante i xa polmoy steleto mikra, sen klini sobre le terdoglobo kay kwaze pe sa ardenta prego aldari ka li vingoy anjela.
Oto enkore un fonto di lumo i ma vivo atraktanta ka sa flanko pe canso di intelekta aventuro.
Pos le mutazo, traw ma drimoy, un pos un, le fiyo pasi kun tombaka faskoloro, ofte kun lernobuko di lango arteferita.
I ta urbo di ma drimoy mi flapasi butika vitrinoy, me po ma desfelico –ca butikoy esti klosita.
Kay solme kun le nozo algluita sul vitro mi podi gwari le kovradoy di  nekonata enke ka mi lernobukoy di langoy arteferita, langoy internasya kay langoy auksila.
Ta drima marvelo prol deskovro di lu, kay samtempe ta drima deseblejo po   lun folyumi –enke plefortigi ma apetito po ta aventuro. Kay eventi, ke mi klepte dum talba drimo inrompedi i libreryoy kay i antiqaderyoy.
I alga drimo mi podi holdi i ma manoy le lernobuko di elpensita lango sube le nomo: Mnemoben. Sul titolpagino videbli le skribado: „Makse bela lango dil mondo.“ Po ma desfelico mi ne hasi xe mi pekuno. Kay do mi podi solme  trawfolyumis rapide le grua buko kun kovrado i Veronesa verdo, i gran hasto asorbante la klimato kay la inhaso.
“Tablo“ signa – „teremetron“
Kay oto denuve  i ma drimo aperis le biblyoteko di langoy arteferita, kay i li - le buko pri lango Interlingua –le sama, qa ja il otra drimoy farglidi de ma manoy.
 
Ja estis le tempo, po menkis ta-loke pri ma lango.
Ma lango haso le nomo: Karogen. Mi komensis lin konstrukti de ordinigando dil bazo fonetika. Mi do resibis 966 „semoy“.
Mi esti syerta, ke ta nombro respegli le sistemado di „universadoy“ kay di lua „subepuntoy“.
Ma seqa paxo – esto alordinigi ka lu le fonemadaryo. Po ton aqiris, mi trawvivis nin anyoy kay plenteskribis 66 kayernoy. Po eksemplo ta-mode:
 
PA - aryo                               
PAR - aryo di du                       
PAY - aryo di baqadoy            
PAN - baqado de Hispanio      
PAM! - aryo di pafoy               
PAL - palisado                      
PAW - toktaryo seksuma
 
Alga diye mi syentis kapturno do mi vidis il ple vera antiqaderyo lernobuko grua dil lango Neo. Ve-mode! Le antiqaderyo esti klosita pro renuvigo. Ca-diye do mi vadi tren, po nutri ma okuloy pe brilanta cerise la  plasta kovrado. Mi simple hasebi ta lernobuko, nedepende de la prexo.
 
 
"Un vevin ir du filyinos.
Lo plu olda sir tan sembla al matro,
ke kelun ley vidir
pir pensi il vidir lo matro."
 
Ho, qalba festino to esti! Mergedi i ta faxinanta melodyo di sonidoy kompozita par nekonata vizyono Arturo Alfandari. Mi folyumi milo da magyoplenta paginoy kay mi holdi su ma polmo le atesto reala di nobela ostino dil vivo histra.
Ma biblyoteko di langoy arteferita plegranigita pe Neo, Basic English, kay mem  Le Skiso di Teoryo di Signo Optimall, espekta po milo dal otra diseseminita sul mondo. Kay mi sava, ke lu esta, ke lu eksista. Oto lua xantala nomoy desmobis  su paginoy di putrita vortajoy kome le seknigita floroy.
Volapuk, Esperanto, Ido, Occidental, Novial,  Astegoniagrafianek...
Mi hasa alergyo pro polino di ta floroy.
Ho, le fiyo del vilaya qartalo. Denuve mi pensa pri tu. Saves, ke mi sinhalte serkaba le amiko po juste ta aventuro.
Here mi vidis i tua polmoy lernobuko di lango arteferita. Vam-de ta tempo mi frevada su tua strado. Mi falis i amo ka tu. Mi Tun amezu pe calba elpensita langoy dil totya mondo.
                                                                
Richard A Antonius © 2007

Revades ka Literaturo

KAL ATLANGA VORTARYO
KAL ATLANGA GRAMATIKO