Preparolo par le tradukisto
Atlanga.
Lappar , le Antikristo par Endre Toth esta ma-opine le byesta
de qentoy qalgem kreita
i lango konstruktita.
(Originale li skribitas i Esperanto)
Mi tradukis ta qento prol seqanta kawzeloy:
1. Pro la skalta literatura nivlo.
2. Po montris ke Atlango esta le lango ple
eufonika qe Esperanto kay kun grana developeblo.
Mi dezira ka Tu bonlektando.
Richard A. Antonius
PS: Atlango esta le lango i plua developo kay tel alga korekturoy kay kamboy
esta aperebla.
Pronunso i Atlango:
(c -like English - ch, j - like English -J, v & w -like in English, Q -as
k+w, r & y -like in Spanish, x -like English -sh)
-------
Endre TÓTH 1931-1981. Hungariano; verkisto kay musikisto. Autoro
di qentoy esperanta kay hungarilanga.
Kome 14-anya hi blindigitas pe esplosanta mino. Hi studi orgela kay piana pludo
in Budapexta Musika Akademyo.
Hi labori kome pianisto i difersa orkestroy. Hi verki hungarilanga nuveloy
po blindona revyuvo.
Hi lernis Esperanto i 1960 aw 1965. Hi avorditas il (i le)Belarta Konkursoy.
Le esperanta novelajo histra "Lappar, le antikristo",
aperinta posmorte, estis "Le verko dil anyo" i 1982.
|
|
Lu vagi cem kune. Kome le sqaro. Lu esti ni ple, ni desple brava, qe le calba
friponetoy di ta epoko.
-Mu feres vetokorso!- klamis Lappar. -Repo, Nodo, Tupy tu korses nakta-fute
trans le stupleyo!
-Lo ne-s ebla nakta-fute -diktis Tupy sobere -nam le urtikoy vundos le futoy.
-Tupy, tu hasa mal pyelo, kay tu hasa mal sango. Tua sango esta syerte nigra.
Tu-s garbijo, kay tu xama pro tua nigra sango.
Tupy sinvorte sqatis kay komensis delesi le xuzoy.
-Hu-ra! -klamis Lappar. -Mi-s le vyento kay mi muga sobre le kampoy! Repo, Nodo,
Tupy, tambe tu-s le vyento. Mu korsaba kome stormo sobre le kampoy!
Muges! Mu-s le vyentabo kay mu tondre korsaba sobre le kampoy!
Lu skrimante aqiris le transeya surko.
-Mi-s le unesma! -dekleris Lappar. -Mi-s le triumfanto!
Conoy sidis sul terdo. Repo, Nodo kay Tupy spekti sa futoy kun acida myenoy.
-Gwar, Lappar! -Tupy diktis rebelde. - Ma sango ne-s nigra. Ma sango-s ruja,
qe le tustra!
-Ma pyedoy mem ne sangifa - Lappar fanfaroni, desatentante vortoy di Tupy. -Mi
hasa bona, grua pyelo, le tustra esta desegrua, kay tu conoy esta garbijoy.
Naw mu korses returne, kome le stormo.
Le ceteray sen levis sin volunto.
-Mu-s le teruriga armeo -skrimi Lappar. -Tupy, tu-s le vicestro, Repo kay Nodo,
tu-s le soldatoy. Hurr-ah! Mu vadres i sango!
Lu revyenis tren, qey le xuzoy restis. Naw ja sangi mem le futoy di Lappar.
-Mi-s Lappar, le Demono!
Hi kaptis grana nesolida terdobulo. -Mi rompa petro kontre le brusto! Gwar!
-La terdobulo disfalis, qem to batis kal brusto di Lappar.
-Tu tambe rompes petroy su sa brustoy. Frakeses petroy kay xantes! Mu-s le venkintoy
kay mu dansa triumfa danso.
-Skrimante lu dansi pel (pe le) dolorantay pyedoy, du-mane xutante terdobuloy
kay pebloy ka sa korpo. Lu feredis despura de kapo aste futoy.
-Mi-s Lappar, le Demona Estrabo. Mu vadri i sango kay mu triumfi. Mu disrompa
petroy su mua brustoy. Triumfo kay gloro! - Hi skrimi ta vortoy alfiksante sa
okuloy kun provoko rekte solen.
Lu vagi law-flume.
-Mu kapto fixoy! -Lappar diktis.
-Bonyoze, fixokapto! -Tupy plesis. - Mu kleptos hokoy kay mu tranco stangetoy.
-Mi haseba ni hoko, ni stangeto. Mi kapto fixoy nakta-mane. -Lappar ja vadri il flumeto. Hi korsi inte le fixoy, qa reposi i desprofunda aqo.
Cirke lua maleoloy brili arjenteska skumokrunoy.
Le aqo koktis prol fugo di fixoy. Pe fulmeska mobo hi kaptis i aqo, kay oto,
jektita fixeto ja flugis brilante riven.
-Mi kaptos po tu moltabo da fixoy. An karasoy, ezokoy kay karpoy.
Hoydiye mu conoy manjo fixoy aste krevo.
Le ceteray bibatalis po le pilijo, me ja le seqa viktino jektitas.
-Hoydiye mi kaptos ca fixoy ele flumeto! - Hi korsi ten kay ren i vibranta aqo,
furyose persekutante fixoy, kay flugigi riven sa konvulsanta kaptitoy.
-Qi conoy hasa ja baste? - hi vadris ele flumeto, holdante i sa mano konvulsanta
animalo.
-Qi mu ja manji? - hi qestinis, kun rapte sevredanta myeno.
-Sin rostando? - Tupy qestinis kun nawzo.
-Yes, sin rostando, hoydiye mu manjo fixoy vivanta. Gwar! -Kay hi ja holdi le
konvulsanto pre sa buxo.
Le ceteray horore hin gapi. Hi skridacis:
-He, tame ne! Hoydiye mi ne dezira fixo. Ma hoydiye il vilijo ca gato swarmanjos
karasoy, ezokoy kay karpoy. Surstangiges lu su vergo salika! Gwar, ta-mode!
- Kay xerinte branketo hi montri, qa-mode le poda surstangigi le fixoy, pikante
traw le branco kay le buxo lustra. Pose hi returnis kal flumeto.
-Gwares, qer da fixoy restis enke! Mi kaptos lu calba. Hoydiye mi ekseterminos
co vivanta il flumeto! Hoydiye ca gato voros fixoy aste krevo.
-Kay hi plumortigi, te abunde jektante le pilijo, qe le ceteray ape podi lun
surstangigi.
Repo kay Nodo eksaytita pro le febro di mortigando, skrimi:
-Vames! Enke ple! Plujektes, Lappar! Tu-s le Admirinda Fixokaptisto!
- Mi-s le Demona Fix-eksekutisto! --skrimi Lappar, ne brekante ta ekstermando.
Tupy hin gwari, kun jalyoza hatro.
Balde lu korsis kal vilijo, swingante pel vergoy oduranta.
-Hoydiye lo-s fyesto pol gatoy. Fixa swarmanjo aste krevo! Le Gata Soldo, haleluo!
-Haleluo, haleluo! -Le ceteray korusi.
Mem Tupy klami kun lu.
Lu vehi pe du bisikloy. Lappar vehigi Repo sul bisiklo sestra. Nodo vehigitas
par Tupy. Lu aqiris le monteto "Kocor".
Te-loke le kampovoyeto esta te skarpa, qe mem Stefano Cuha n-abla ton venkis,
qanke nono kona ple forta homo qe hi.
-Conoy bas! -komendis Lappar.
Lu haltis il soloplento.
-Tupy, tu resides naw kay vehes aste sul monto. - diktis Lappar kun insidera
smilo.
-To n-ebla - kontredis Tupy. - Nono vehabla aste le topo.
Lappar fastis le stalogrisa okuloy sestra i Tupy.
-Vames, foren. Mi vyenos qike pos tu, kay si tu haltos, mi tin survehos. -Kay
ha menazyoza myeno pruvi, ke hi ne joki.
-Tupy kapitulis. Hi mobis.
-Tu restes tey -Lappar varnis Repo kay Nodo. -Kay mem un mobeton mi ne vides,
pro mi-s hoydiye danjera. Ton diktinte hi tambe mobis kal monteto.
-Efortes, Tupy, name mi ariva! Efortes, si tu salveza le vivo! Efortes, otra-mode
mi mortopresos tu! -freklami Lappar.
-Tupy obawdis. Ha dyentoy grinzi. Mobinte qike hi syentis, ke hi nem aqirablos
le topo. Pose co rujedis pre ha okuloy.
Pose hi pensis, ke preferte hi haltos, hi permisos le mortopreso, semble hoydiye
hi deba peresis deseviteble. Pose tame hi aqiris le topo. Tambe Lappar qike
pos hi.
-Brave, Tupy! Bravabe! -Lappar plawdis hi kun sarkasma skridaco. -Naw mobes
ren, mu bringos tambe le ceteray.
Tupy ne podi mem respondis. Hi ruledis basen pe sa vehilyo. Repo kay Nodo heksite
gapi le proksedantay qar kamisoy esti umida kay qar visoy esti kovrita pe sweto,
semble ka ta prijonoy, qan lu kriptegwari il petra minereyo.
Tupy farpulsis le bisiklo kay platyasis terde. Tambe Lappar haltis.
-Mi-s Demona Estrozo! Tupy, Tu-s le vicestro. Repo kay Nodo, tu-s le soldatoy.
Tupy, naw vames! Foren! Prines Repo. Mi portos Nodo, qike bake di tu.
Si tu haltos, mi tin mortopresos.
-Mi nadon feros. -diktis Tupy sin forto. -Preferte mi mortacos qik, ta-loke.
Mortopreses mi qik, ta-loke. Hi sen jektis dorse.
Lappar fastis sa okuloy ka hi. Le gwaro histra esti flamo. -Vames! Mi ordesa!
-Ne kay ne! -Elcerpita Tupy sqoti pel kapo, yasante il herboy.
Lappar eltrovis algo nuva: - Tu-s le vicestro. Tu mobes solta! Mi sidigos Repo
fore mi sul bisiklo. Nodo-n bake mi, sul pak-loko, kay mu vyeno pos tu.
Hoydiye mi-s timorenda kay nepodebla.
Le ceteray obawdis, qaze narkotita pro le perforto. Tupy rezignante vehis, Lappar
hin seqi kun sa duopla kargo.
Ta-foye hi ne skrimi. Hi spiri stertore, ha okuloy cirkuli frenese, ha frekoy
brili sub le sweto qe ardentadoy.
Nono kredi, ke lu transevivos le afero, tame lu alvyenis aste le topo.
Le pulmo di Lappar ja xeri le aero kun stertoryoza spirabo. Naw hi sen jektis
baken, le okuloy histra stifedis, kay hi feredis sinvorta dum pawkemo. Le ceteray
stari cirke hi kome heksita.
Posem Lappar vamparolis. Deslalte kay rawke: - Mi esta le Antikristo. Oto mi
peresa. Ma pre le morto mistra mi fera ma testamento. Skut mi, pro mi deza,
ke co estes ta-mode
pos le morto mistra. Tu ne kloses ma okuloy. Kun abre stifedinta okuloy le kadavro
mistra estes portita sul kabyon. Repo, ka tu mi testamenta le vilijo. Nodo,
le silvo esto le tustra.
Tupy, le tustra lo esto le flumeto kay le fixoy. Qeme mi ja esto sul kabyo,
Repo, tu fayriges le vilijo. Estes tem noktemo kay tu fayriges ca domo un pos
un.
Nodo, tu fayriges le silvo. Can arbo kay arbusto unale. Tupy, tu fayriges le
flumeto kay le fixoy...
Konsternita Tupy brekezi hi, me Lappar ne permisis.
-...si le Antikristo morta, ta-tempe mem le aqo poda bruli.
Hi spiri pawke, pose hi kontini. -Si co ja finbrulis, tu conoy kolektedes sul
kabyo kay trances le gorjoy tustra.
Mi videza pos le morto pe ma neklosita okuloy co flamanta kay sanganta.
-Ton dirinte hi indormedis.
Le ceteray sqatis cirke hi kun firabo.
-Qi hi ja mortis? -qestinis Repo vispere.
-Ne. Tu skutes. Hi pluspira. - Tupy respondis lo, le vicestro.
-Lu silenti longe, molte , molte longe, nam ja le darkemo feredis, qeme le okuloy
di Lappar rapte abris.
-Oto le morto! - lu conoy pensis kun teruro, me ne, name Lappar sidedis, gwarmezuris
lun kay hi diktis:
-Timores kay trembes, name mi esta Demono! Timores kay trembes, name lu conoy
esta garbijoy.
-Hoydiye, mu farklepto melonoy. -diktis Lappar.
-To n-ebla - diktis Tupy. -La kampogardistoy hasa a karabinoy, kargita pe zalto.
-Tame mu klepto -diktis Lappar, pawke desple senkonfide.
- Lu sidi plu sinvorte. Lappar gwari klawdoy: -Qike se pluvo. Mi ne deza melonoy
dum pluvo. Mu ne trega melonoy. Preferte mu kleptes karabinoy kay pistoloy.
Pistoloy po Repo kay Nodo, nam lu esta soldatoy. Tupy, tu resibos karabinoy,
name tu-s le vicestro. Tambe mi haso karabino me ple grana qe tu.
Pose mu kunpeldos le kampogardistoy kay pafmortigos lu.
An conoy melon-gardistoy kay Alekso Piro. Mi lun ekstermos, name mi-s le Antikristo.
Mu starigos lu, name mi-s le Antikristo.
Mu starigos lu lawlinye ta-loke xel muro -kontini Lappar. -Mi diktos kal una:
Flekses genuvoy kay granpreges po tua vivo. Si tu granprego bela-mode,
tu podo farkorsis. Me hi granprego qalge bele po vanido; mi diktos: Pafes!,
kay mu hin pafmortigos.
Pose mi diktos kal seqa gardisto: Si tu granpregos ple bele, qe le trono,
do tu po vero podo farvadis. Me hi podu granpregi qalga-mode bele; mu
pafmortigos hi tambe.
Kay lun conoy un pos un. Fine restos Alekso Piro. Mi diktos ka hi: Genuves!
Kay si tu granpregos ple bele qe tonoy, syerte mu liberigos tu kome le fina.
Tem hi genuvos kay komensos. Mi komendos: Granpreges ple bele! Do
hi granprego ple bele. Mi postulos denuve: Enke ple bele! Kay
hi granpregos ja molte bele.
Do mi diktos: Co, qan tu dikta, esta bagatelado, tu ublidis granpyori,
cetere tu-s garbijo kay desebravono. Kay mi diktos: Paf!,
kay mu pafmortigos tambe hi.
Le ceteray skuti hi kun abomino. Qalba kulpo poda kargi le animo di Alekso Piro,
pe qa hi meriti talba terura morto?
-Tupy, vames kay grabes karabinoy. Si tu ne aqiros karabinoy aste swaro, tambe
tu pafmortigotas. -Lappar silentedis kay profundedis i meditando.
Name, si Tupy rebeldos kay ne kleptos karabinoy, ta-kaze pe qo hi mortigotas?
Pose Lappar komensis pensi pri otra aferoy.
-Tame ne. Mi ne haseba karabinoy. Preferte mu kleptos vino. Mu kleptos vino
kay mu drunkos. Mu deboco kay mu ekseso. Mi sava, qa-mode se poda kleptis vino.
Mi kleptegwaris le livristoy qe lu ton fera.
Nodo, tua patro esta karpentisto. Vades hemen kay elkleptes borilyo.
Repo, tu grabes pumpilyo de biciklo. Tupy, vades kun mi, mu trawrompos le kelpordo.
Ma hi ne debi trawrompi to. Le kelpordo ne esti klosita. Lu entris klepte il
densa darko kay lu cirke okulumi. Lappar rapte skrimis ka Tupy:
-Qel tu tey gapa? Mi vida nado. Korses kay kleptes kandelo. I darko mi ne deza
vino.
Tupy farkorsis, me pos kortemo hi revyenis, kay tem alvyenis tambe le ceteray.
Lappar komensis le laboro. Hi boris mikra truvo il barelo, me vino ne vyenis
de to.
-Desplenta - konstatis Tupy.
-Ne babilaces, name mi tun arestigos! -skrimi Lappar.
-Hi prinis le pumpilyo, qan alportis Repo, kay hi pumpis pawke da aero traw
le truveto. Pose hi sqatis, kay alpondante le buxo kal truvo, sakis le vino.
Qem le soldatoy revyenis, alportante metala gamelo, Lappar ja denuve pumpi.
Lu plasis le gamelo sub le sotila strimeto, kay lu ton ape plentigis.
-Tupy, to-s le tustra, name tu-s le vicestro. Drinkes to aste fundo.
Tupy sindeze komensis gulpi.
-Cono resibos un gamelo, kay pose denuve po un, name hoydiye mu deboco.
-Lu frestambli kun kapturno de kelo ekten. Ja se pluvi.
-Xantes!- komendis Lappar.
False xantante lu ambli law le jardinbakeyo. Le grizedanta peyzijo esti sinviva
kay trista.
-Naw foses ma tombo kay grabes mi vivante - diktis Lappar. - infoses mi kay
mi elvados del subo dil terdo, name mi-s le Demono.
Lu diskorsis po aqiris fosilyoy.
-Ma tombo estes tey. -Lappar montris loko sube gran arbo. -Feres po mi fosado,
mi staros i to kay tu infosos mi starpoze, nam le Demonoy grabitas ceme staranta.
Fos kay xant!
La soldatoy komensis fosi.
-Tupy, vades kay kleptes po mi trogo. Mi ne esteza pluv-umida.
-Pose hi eksaminis, qer profunda esta le fosado. To aqiri solme aste genuvo.
Hi sidis su terdo, le kleptita trogon hi apogis ka sa kapo kome skrino kay sinvorte
oservi le xantanta fosistoy.
Lu ja stari aste kokso i terdo. Manobe hi signis: plu. Qem le fosado aqiris
ja le xulto, hi staris i to.
-Naw infoses mi! -hi daris le ordeso.
Lu komensis rexuti terdo. Le desfirmida terdo astis ha genuvoy.
-Algono trampes to. Le desfirmida esta sinvalora.
Tupy salti il kavo kay trampi cirke le Demono. Pose lu kontini xutando di terdo.
Qem to ja aqiris aste le talyo, lu vamtrampi to denuve.
Balde Lappar esti aste le xultoy sub terdo, solme le kapo histra kay ha distrekita
brasoy resti sobre le terdo.
-Naw lu xantes kay danses cirke mi. Danses
le mortodanso mistra name le Antikristo grabitas. Dume mi eltrekis mi ele terdo
kay mu freneso sinbride, name mi-s Demono.
Le pluvo ja fali dense. Le ceteray drunka-mode xantis kay dansis. Lappar sen
strecis. Hi provi sen eligis del terdo, pe sa distrekita brasoy, me hi mem ne
podi mobis.
Le ceteray insidwe hin atenti. Le viso di Lappar deformedi, ha hela okuloy vilde
cirkuli, pluvikoloy kay sweto flosi basen law le kapo histra, me vanidis le
efortoy, hi ne podi mobis.
Tupy klamis ka hi pe voco nekurija: -Eltrekes tu, Demono!
Lappar ja grinzi pel dyentoy pro fortostreko. Le ceteray kontini sa mortodanso.
-Haltes! -klamis Lappar. - Conoy korses kay kolektes po mi rubusoy. Koloriges
ma viso nigra-mode. Le nigra viso daros ka mi forto Demona.
Lu diskorsis skridacante. Sengardime kay fugopronte Tupy kome le prima smiris
le viso di Lappar pe rubusoy. Ma qem lu konvinis, ke Lappar ne poda uzili sa
strecita brasoy,
lu estis ple kurija kay smiri le nigra maxo ple kay ple kun pasyo sul kapo histra.
-Mi-s le Antikristo- klami Lappar. Qike mi eltrekos mi de terdo, kay dispresos
tu kay cado, mi-s ya le Demono!
Le ceteray plu-dansi i vilda joyo, lu jekti kal kapo di Lappar ja ne solme rubusoy,
me tambe fango, kay Tupy jektis ka ha viso mem putrinta tomato.
- Eltrekes tu, Demono! Tu-s ya le timorinda! Elvades del terdo, si tu podabla.
Lappar ja ne podi mem respondis. Solme le okuloy histra cirkuli enke, me ha
brasoy yasi flanke hi elcerpita.
-Mi kovra tu pel trogo, po skrinis tu kontre le pluvo -klamis le vicestro,
kay le trogo ja ponditas sobre Lappar.
Ja se pluvi forte kay le swardarko komensis.
-Mu rules rokoy sobre hi- klamis Tupy -si hi esta le Demono, hi poda mem monton
dejektis de se.
Pe komuna forto lu alportis groza petro. Posem lu portis enke plere da petroy,
brikoy, kay tambe garbijoy, eskrementoy, cadoy. Le tombo di Lappar balde feritas.
Une le soldatoy desaperis klepte.
Tupy xantaci enke pawke, drunke sidante sub le arbo, me pose tambe hi sen levis.
Hi syentis malgusto i sa buxo, pro-l vino, kay hi syenti siniluzedo. Ta
Lappar esti garbijo. Mu oblu hin liqidis ja ple frue -hi pensis kay haltis
kun rapta timoro.
Le terdo mobis kay grana bruso awdeblis . Kun teroro hi hesis, me solme traw
momento.
Nado! Lu fera esploso il petro-minereyo -hi pensis. -Kradiye mu
vados tren kay kleptegwaro le prijonoy.
(To-s le traduko il lango ATLANGO)
Klikes tey po lekti le versyo originala i Esperanto
Klikes
tey po lekti Lappar, le Antikristo germanilange
| Revyeno kal Literaturo | Revyeno kal Gramatiko |